Srpska pravoslavna crkva danas obilježava praznik posvećen Svetom Grigoriju Niskom, jednom od najznačajnijih svetitelja i bogoslova u istoriji hrišćanstva. Ovaj dan ima posebno duhovno značenje i prati ga niz običaja i vjerovanja koji su usmjereni na unutrašnji mir, praštanje i duhovno preispitivanje.
Ko je bio Sveti Grigorije Niski
Sveti Grigorije Niski bio je mlađi brat Svetog Vasilija Velikog i blizak prijatelj Svetog Grigorija Bogoslova, sa kojima čini grupu takozvanih Kapadokijskih otaca. Smatra se jednim od najobrazovanijih i najdubljih mislilaca svog vremena.
U mladosti je bio oženjen i obavljao službu prezvitera. Tek nakon smrti svoje supruge, blažene Teozove, izabran je za episkopa grada Nise. Njegov život bio je obilježen velikom učenosti, ali i stradanjem. Bio je poznat kao izuzetan besjednik, bogoslov i tumač Svetog pisma, a prema crkvenom predanju, učestvovao je u oblikovanju drugog dijela Simbola vere.
Sveti Grigorije Niski učestvovao je na Drugom vaseljenskom saboru i dao nemjerljiv doprinos učvršćivanju pravoslavnog učenja. U vrijeme cara Valenta bio je nepravedno svrgnut sa episkopske stolice i prognan, gdje je proveo osam teških godina podnoseći poniženja i nepravdu sa velikim strpljenjem i vjerom.
Upokojio se u dubokoj starosti krajem četvrtog vijeka, ostavivši za sobom snažno duhovno nasljeđe koje Crkva poštuje do danas.
Kada se obilježava praznik
Praznik Svetog Grigorija Niskog obilježava se 10. januara po crkvenom, odnosno 23. januara po gregorijanskom kalendaru.
Duhovno značenje praznika
Ovaj dan u narodnoj tradiciji snažno je povezan sa praštanjem i pomirenjem. Smatra se da bi vjernici danas trebalo da oproste svima koji su im nanijeli nepravdu, ali i da sami zatraže oprost ako su nekoga povrijedili. Praštanje se ne smatra slabošću, već snagom i putem ka unutrašnjem miru.
Sveti Grigorije Niski učio je da bez pravde, milosti i oprosta nema istinske vjere. Zato se vjeruje da je današnji dan idealan za smirenje sukoba, raskidanje loših misli i oslobađanje od tereta ljutnje.
Šta se prema običaju radi
Preporučuje se da dan započne u miru, bez svađa i teških riječi. Vjernici se savjetuju da budu strpljivi, blagi i spremni na razumijevanje drugih. Nije povoljan dan za donošenje ishitrenih odluka, sukobe ili osuđivanje.
Posebno se ističe važnost molitve. Prema predanju, molitva Svetom Grigoriju Niskom izgovara se sa iskrenom željom za mirom u sebi i među ljudima.
Molitva glasi:
Bože otaca naših, čini uvek sa nama po Tvojoj krotosti, ne napuštaj nas Tvojom milošću, no njihovim molitvama u miru uredi život naš. Amin.
Zaključak
Praznik Svetog Grigorija Niskog podsjeća da prava snaga leži u smirenju, praštanju i istrajnosti u dobru, čak i onda kada smo suočeni s nepravdom. Današnji dan nije vezan za stroge spoljašnje zabrane, već za unutrašnju disciplinu, mir i spremnost da se napravi prvi korak ka pomirenju. U tome se, prema vjerovanju, krije najveći blagoslov ovog praznika.
